Trong vụ án hình sự, bị hại là cá nhân trực tiếp bị thiệt hại về thể chất, tinh thần, tài sản hoặc là cơ quan, tổ chức bị thiệt hại về tài sản, uy tín do tội phạm gây ra (Điều 62 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015). Nhiều người bị hại chưa biết rằng pháp luật trao cho họ khá nhiều quyền để chủ động tham gia và bảo vệ lợi ích của mình.
Các quyền chính của bị hại
- Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ;
- Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu; trình bày ý kiến về chứng cứ;
- Đề nghị giám định, định giá tài sản theo quy định;
- Được thông báo kết quả điều tra, giải quyết vụ án;
- Đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người giám định, người phiên dịch;
- Đề nghị hình phạt, mức bồi thường thiệt hại và biện pháp bảo đảm bồi thường;
- Tham gia phiên tòa, trình bày ý kiến, tranh luận để bảo vệ quyền lợi;
- Tự bảo vệ hoặc nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình;
- Kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án;
- Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền.
Vụ án khởi tố theo yêu cầu của bị hại
Với một số tội danh được liệt kê tại Điều 155, như cố ý gây thương tích ở mức độ nhất định, hiếp dâm hoặc làm nhục người khác…, vụ án chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của bị hại. Nếu bị hại rút yêu cầu khởi tố một cách tự nguyện, vụ án sẽ được đình chỉ, trừ trường hợp có căn cứ xác định việc rút yêu cầu là trái ý muốn do bị ép buộc, cưỡng bức.
Bồi thường thiệt hại được giải quyết thế nào?
Yêu cầu bồi thường thiệt hại thường được giải quyết ngay trong vụ án hình sự. Bị hại cần chuẩn bị chứng cứ chứng minh thiệt hại: hóa đơn, chứng từ chi phí điều trị, thu nhập bị mất, giá trị tài sản bị chiếm đoạt hoặc hư hỏng… Thiệt hại về tinh thần cũng được xem xét bồi thường theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Vai trò của Luật sư bảo vệ quyền lợi cho bị hại
Luật sư giúp bị hại thu thập, đánh giá chứng cứ về thiệt hại; theo dõi tiến độ giải quyết; đề xuất mức bồi thường có căn cứ; tham gia phiên tòa để tranh luận; và tư vấn việc kháng cáo khi bản án chưa thỏa đáng. Sự tham gia của Luật sư đặc biệt cần thiết với các vụ án có thiệt hại lớn hoặc bị hại là người chưa thành niên.
Câu hỏi thường gặp
Bị hại có phải trả án phí không?
Theo quy định về án phí, bị hại trong vụ án hình sự thuộc đối tượng được miễn án phí đối với yêu cầu bồi thường thiệt hại liên quan đến vụ án.
Bị hại có thể thỏa thuận bồi thường với bị cáo không?
Có. Việc tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả có thể được Tòa án xem xét là tình tiết giảm nhẹ cho bị cáo; thỏa thuận cần rõ ràng về số tiền, thời hạn và cách thức thực hiện.
Cần Luật sư hỗ trợ? Liên hệ Công ty Luật Thiên Khải Minh qua hotline 0934 112 511 hoặc gửi yêu cầu tư vấn để được Luật sư phụ trách xem xét hồ sơ cụ thể.
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định pháp luật tại thời điểm đăng. Mỗi vụ việc có tình tiết riêng, Quý Khách nên trao đổi trực tiếp với Luật sư trước khi quyết định.
Bài viết mang tính tham khảo. Để được tư vấn cho trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ Luật sư.
